Tijd is kostbaar. Bijna geregeld is niet geregeld.
Sommige gesprekken vergeet je als financieel adviseur nooit. Dit is er zo één.
Johan en Alice, allebei energieke veertigers en allebei alleenstaand, ontmoeten elkaar. Ze worden verliefd en besluiten na verloop van tijd samen een woning te kopen. Een mooie nieuwe fase in hun leven.
Ze kwamen bij mij nadat ze de woning al hadden gekocht. We spraken eerst uitgebreid over hun wensen. Een enthousiast gesprek waarin hun dromen mooi naar voren kwamen. Wat willen jullie met deze woning? Hoe zien jullie de komende jaren voor je? En wat vinden jullie belangrijk als er onderweg iets gebeurt wat jullie nu nog niet kunnen voorzien?
Daarna brachten we hun financiële situatie in kaart en regelden we op hun verzoek een goede hypotheek. Maar bij samen een huis kopen hoort wat mij betreft meer dan alleen het regelen van een hypotheek.
Samen een huis kopen zonder getrouwd te zijn. Wat betekent dat?
Omdat Johan en Alice niet getrouwd waren en ook geen geregistreerd partnerschap hadden, bespraken we ook wat er juridisch moest worden geregeld. Bij een huwelijk en geregistreerd partnerschap regelt de wet automatisch een aantal zaken. Als je ongehuwd samenwoont, is dat veel minder het geval.
Daarom adviseerde ik hen om naar de notaris te gaan voor een samenlevingsovereenkomst en voor ieder een eigen testament.
Hun reactie was duidelijk. “Ja Auke, dat gaan we zeker regelen.” Prima, dacht ik. We hadden het besproken, ze begrepen waarom het belangrijk was en ze zouden ermee aan de slag gaan. Ik was gerustgesteld.
Waarom een samenlevingsovereenkomst en testament belangrijk zijn
Als je samen een woning koopt, voelt het al snel alsof je samen alles hebt geregeld. Jullie zijn samen eigenaar. Jullie betalen samen de hypotheek. Jullie delen de kosten van de woning.
Maar juridisch betekent samenwonen iets anders dan trouwen of een geregistreerd partnerschap. Wat gebeurt er met het aandeel in de woning als één van beiden overlijdt? Kan de achterblijvende partner in de woning blijven wonen? Wie erft het vermogen? En voldoet de partner aan de voorwaarden voor een nabestaandenpensioen?
Het zijn niet de meest voordehandliggendste of leukste onderwerpen wanneer je net samen een huis hebt gekocht. Ik weet het. Een nieuwe bank, de kleur op de muur en de inrichting van de woning zijn op dat moment begrijpelijkerwijs veel aantrekkelijker. Toch kunnen juist die juridische en financiële afspraken later veel belangrijker blijken.
Uitstel is menselijk, maar verstandig?
Enige tijd later sprak ik Johan en Alice opnieuw. “Zijn jullie inmiddels bij de notaris geweest?”, vroeg ik. “Nee, nog niet. Druk, druk, druk.” Zei Johan. Ze waren druk geweest met de woning. Verhuizen, meubels, klussen en alles wat erbij komt kijken. Maar ze gingen het zeker regelen. “Echt waar, Auke.”
Na het passeren van de woning spraken we elkaar opnieuw. Ik vroeg er weer naar. En het antwoord was nog steeds hetzelfde: “Nog geen tijd gehad, maar we hebben al wel een afspraak met de notaris gemaakt, hoor.”
Ik dacht: binnenkort bel ik ze nog maar een keer. Even vragen of de stukken inmiddels zijn getekend. Maar die kans kreeg ik niet meer…
Het telefoontje dat ik als financieel adviseur nooit vergeet
Enige tijd later ging mijn telefoon. Alice belde. Ik hoorde direct dat er iets niet goed was.
“Wat is er aan de hand?” Johan was dat weekend plotseling neergevallen. Hij was overleden. Zomaar. Een man in de veertig met wie Alice kort daarvoor nog plannen had gemaakt voor hun gezamenlijke toekomst.
Op zo'n moment denk je natuurlijk niet aan hypotheken, testamenten, pensioenregelingen of juridische afspraken. Je partner is overleden. De persoon met wie je dacht oud te worden, is er ineens niet meer.
Maar terwijl iemand probeert te bevatten wat er is gebeurd, loopt de financiële werkelijkheid helaas gewoon door. En dus kwam uiteindelijk ook de vraag op tafel: “Auke, hoe moet het nu financieel?”
De samenlevingsovereenkomst en testamenten lagen al klaar
Tijdens ons gesprek vertelde Alice iets wat het verhaal nog schrijnender maakte. Zij en Johan waren inmiddels bij de notaris geweest. De conceptstukken waren gemaakt. De samenlevingsovereenkomst lag thuis. De testamenten lagen thuis.
Ze moesten de stukken alleen nog doornemen en vervolgens een afspraak maken om ze te ondertekenen. Ze waren er bijna. Maar bijna geregeld bleek op dat moment hetzelfde als niet geregeld. De handtekeningen waren niet gezet. De afspraak bij de notaris kwam te laat. En nu nooit meer.
Geen getekende samenlevingsovereenkomst en gevolgen voor het nabestaandenpensioen
Vervolgens moesten we bekijken wat de financiële gevolgen waren. Daarbij kwam ook het nabestaandenpensioen van Johan aan de orde. Voor deze pensioenregeling moest een ongehuwd samenwonende partner aan bepaalde voorwaarden voldoen om als partner voor het nabestaandenpensioen te worden aangemerkt. In hun situatie was de samenlevingsovereenkomst daarbij van belang. En juist die overeenkomst ontbrak: deze was immers nog niet ondertekend.
Ik moest Alice daarom vertellen dat zij op basis van de omstandigheden in haar situatie geen aanspraak kon maken op het nabestaandenpensioen van Johan. Dat is geen boodschap die je op zo'n moment wilt geven. Het verdriet om Johan was al nauwelijks te bevatten. En nu ontstond daarnaast een heel andere vraag: “Kan ik hier eigenlijk nog wel blijven wonen?”
Juist Johan had van hen beiden het hoogste inkomen. Nu viel niet alleen zijn inkomen weg, maar ook het nabestaandenpensioen wat ook ook noodzakelijk was om de lasten te kunnen blijven betalen. In een paar dagen tijd zag de financiële toekomst van Alice er totaal anders uit.
Kan de achterblijvende partner na overlijden in de woning blijven wonen?
Dat is uiteindelijk één van de belangrijkste vragen die ik bij een hypotheekadvies stel.
Niet alleen: “Kunnen jullie deze woning vandaag betalen?” Maar ook: “Wat gebeurt er als het leven morgen anders loopt dan jullie nu verwachten?”
Bij overlijden kan het inkomen van één van beiden volledig wegvallen. Bij arbeidsongeschiktheid kan het inkomen langdurig dalen. Bij werkloosheid kunnen de maandlasten ineens zwaar gaan drukken. En bij een relatiebreuk ontstaat weer een heel andere financiële situatie. Je hoeft niet ieder risico volledig te verzekeren.
Dat zou vaak niet eens verstandig of betaalbaar zijn. Maar je moet wel weten welke risico's je loopt en vervolgens bewust beslissen welke risico's je zelf kunt dragen en welke je wilt afdekken.
Een testament of samenlevingsovereenkomst die nog niet is getekend, helpt niet
Deze ervaring is mij altijd bijgebleven. Niet omdat ik dit iedere week meemaak. Gelukkig niet. Maar omdat het zo duidelijk laat zien hoe klein het verschil kan zijn tussen iets willen regelen en iets daadwerkelijk geregeld hebben.
Een samenlevingsovereenkomst die in concept klaarstaat, is nog niet de getekende overeenkomst waarop je dacht te kunnen vertrouwen. Een testament dat bij de notaris klaarligt maar nog niet is gepasseerd, heeft nog niet de werking die je ermee wilde bereiken. Een overlijdensrisicoverzekering die je volgende maand wilt aanvragen, keert niet uit als je vandaag overlijdt. En een arbeidsongeschiktheidsverzekering die je later nog eens wilde bekijken, beschermt je niet tegen iets wat inmiddels is gebeurd.
Dat klinkt misschien hard. Maar bij sommige financiële zaken bestaat helaas geen mogelijkheid om ze achteraf alsnog te regelen.
Waarom wij na een hypotheekadvies blijven doorvragen
Misschien begrijpen mijn klanten door deze ervaring ook beter waarom wij soms een beetje vervelend kunnen zijn. “Hebben jullie de notaris al gebeld?” “Zijn de testamenten inmiddels geregeld?” “Is de samenlevingsovereenkomst getekend?” “Hebben jullie besloten wat jullie met het overlijdensrisico doen?” “Hebben jullie bekeken wat er gebeurt als één van jullie arbeidsongeschikt raakt?” Ik vraag het soms meerdere keren. Niet omdat ik wil controleren of iemand zijn huiswerk heeft gedaan. Ik vraag het omdat ik weet wat de gevolgen kunnen zijn wanneer iets wat belangrijk is steeds een paar weken wordt uitgesteld.
Liever één keer te vaak gevraagd dan één keer te weinig.
Financieel advies bij samenwonen is meer dan alleen een hypotheek
Bij het kopen van een woning gaat begrijpelijkerwijs veel aandacht naar de hypotheek. Hoeveel kunnen we lenen? Welke rente kiezen we? Hoe lang zetten we die rente vast? Hoeveel eigen geld brengen we in? En wat worden onze maandlasten?
Allemaal belangrijke vragen. Maar goed financieel advies gaat voor mij verder. Het gaat ook over de vraag of je in je woning kunt blijven wonen wanneer het leven niet verloopt zoals je samen had bedacht. Het gaat over overlijden en arbeidsongeschiktheid. Maar ook over werkloosheid, pensioen, uit elkaar gaan en de juridische gevolgen van samenwonen. Een hypotheek sluit je misschien voor dertig jaar af. In die dertig jaar kan er ontzettend veel veranderen.
Samenwonen en een huis kopen? Regel eerst wat echt belangrijk is
Een huis kopen is leuk. Een nieuwe bank uitzoeken ook. Net als een mooie tafel kopen, de muren schilderen, de tuin aanpakken en plannen maken voor vakanties. Dat hoort allemaal bij samen een nieuwe start maken.
Maar ergens tussen de hypotheekofferte, verhuisdozen en nieuwe meubels liggen een paar zaken die minder leuk zijn om te regelen, maar misschien wel veel belangrijker: Een samenlevingsovereenkomst. Testamenten. Het nabestaandenpensioen controleren. Bewust bekijken wat de financiële gevolgen zijn van overlijden of arbeidsongeschiktheid.
Stel die zaken niet automatisch uit tot “als we straks wat meer tijd hebben”. Want sommige dingen kun je alleen regelen zolang je ze nog niet nodig hebt. Dat telefoongesprek met Alice zal ik daarom nooit vergeten. Zij en Johan waren er bijna. De stukken lagen al thuis. Er hoefde alleen nog getekend te worden. Maar bijna geregeld is niet geregeld. Tijd is kostbaar.
Vanwege de privacy zijn de namen Johan en Alice aangepast.
Over de auteur
Auke Gijsbertse is financieel adviseur bij Tijd voor Advies. Hij helpt particulieren en ondernemers bij financiële vragen over wonen, hypotheek, pensioen, lijfrente, vermogen, scheiden, erven en schenken. Zijn uitgangspunt is om ingewikkelde financiële en fiscale onderwerpen begrijpelijk te maken en daarbij ook te kijken naar aandachtspunten en mogelijkheden waar je zelf misschien niet direct aan denkt.
Wil je meer lezen van Auke Gijsbertse?
Kijk ook eens op zijn linkedln pagina: Auke Gijsbertse - Gecertificeerd Financieel Planner
Laatst gecontroleerd op 04-10-2026.